Lise hayatı gerçek anlamda bir bireyin oluşum süreci içinde, özellikle de kimlik oluşumu döneminde inanılmaz kıymetli bir süreci kapsıyor. Pek çok öğrenci ortaokul döneminde aslında özgüven oluştururken, lisenin ilk yıllarından itibaren üniversiteye gidecek olan merdivenlerin önemli basamağını tamamlamış oluyor. Sadece ilk aşklar ya da farklı tecrübeler edinilmiyor bu süreç içinde. Hayatınızın belki de elli-altmış yılını kapsayacak çok uzun bir dönemin en önemli olumlama zamanı ve bu dönem içinde doğru şekilde yönlendirilme ihtiyacınız var.

 

 

 

 

 

 

Pek çok öğrencinin en büyük derdi gerçekten, üniversiteyi nerede okuyacaklar? Türkiye’de mi, yurt dışında mı? Yoksa gerçekten ne okumalı? Mimar mı olmalı, mühendis mi olmalı? Tıp okuyacaksa bu bir biyoteknoloji alanı mı olmalı, yoksa psikoloji mi? Ya da tam tersi, sanat mı okumalı gibi konular gündem maddesi haline gelebiliyor. Aynı zamanda, dert sadece öğrencilerin değil. Bir o kadar da anne ve babaların da çok önemli şekilde sorguladığı bir dönem. Özellikle lise döneminde kariyere çok ciddi bir şekilde stratejik önem vermek gerekiyor. Öyle önem vermek gerekiyor ki, siz üniversiteye girmek için zorlu bir çalışmayı tamamlıyorsunuz, üniversitede ilk dersten sonra düşünüp, o mesleğin, o bölümün hatta o üniversitenin size uygun olmadığını fark edebiliyorsunuz. Bu inanılmaz geç bir süreç. O yüzden bu geç kalınan sürecin öncesinde tedbir almak; prevantif yani önleyici ve aynı zamanda proaktif olmak gerekiyor.

Kariyer danışmanlığının hangi sürecinde yer alırsanız alın, lise dönemi bir insanın kariyerini belirleme anlamında çok önemli. Kariyer sadece meslek seçmek, kişinin hayatta oynayacağı rolleri, üstleneceği görevleri veya herhangi bir şekilde seçeceği bir düsturu belirlemiyor. Bireyin, özellikle yaşam boyu sürecek olan ilişkilerini, bu ilişkilerin içindeki fırsatları değerlendireceği noktaları, bir o kadar kişisel gelişimini, karakterini e aynı zamanda diğer insanlarla olan ilişkilerini tanımlayarak; dünyaya, insanlığa fark yaratabilecekleri, değer oluşturabilecekleri bir alanı da kapsıyor. Biz bunu, kariyer döneminde özellikle “değer yaratma süreci” olarak tanımlıyoruz. Bireyin aynı zamanda toplum tarafından algılanmasını, hatta tanınırlığını etkileyen bir süreç kariyer danışmanlığı. O yüzden asla hafife alınacak bir süreç değil. İşin özüne bakarsanız aslında uzmanlar bunu çoktan biliyorlar ve aslında eğitim hayatı sürecinize baktığınızda lise dönemini “K 12” süreci içinde son dört yıla yerleştiriyorlar. Bu yerleştirdikleri süreç; 9-10-11 ve 12. yıllar aslında bireyin karar verme süreçlerinde inanılmaz derecede etkililer. O yüzden, çok kıymetli bu sürecin stratejik, sistemli ve daha da önemlisi bilimsel çalışmalar karşısında yapılıyor olması gerekiyor. O yüzden lise döneminde hangi aşamada iseniz, o dönemi iyi tespit edip gerçekte buna göre değerlendireceğiniz yol haritanızın olması gerekiyor.

Her sınıfta başka bir yol izlemeniz gerekiyor. Bana en çok, 10 ve 11. sınıf öğrencilerinden soru geliyor. 9. sınıfta herkes aynı dersleri alıyor ancak 10 ve 11’de özellikle alan seçimi sürecinde inanılmaz etkili ve önemli tercihlerin yapılması gerekiyor. Aynı şekilde, anne ve babaların da kendi çocuklarının bu tercihlerini yaparken aynı titizlikte davranıyor olması gerekiyor.

Bilindiği üzere çok belli başlı, klasik yaklaşım var. Matematik-Fen öğrencisi olmak, Türkçe-Matematik öğrencisi olmak, Sosyal öğrencisi veya Dil öğrencisi olmak ya da Sanat ağırlıklı programlara yönelmek mümkün. Ama bu da yeterli değil. Çünkü neden? Özellikle karşımızda iyi liselerde görülen çok önemli ders seçimleri var. Bunlar “high level” IB dersleri ya da standart “standard level” IB derslerinin yanı sıra, AP dersleri de içerebiliyor. Veya ABITUR’da ya da Fransız Bakaloryası’nda yer alan birtakım derslerin doğru seçilmesi gerekebiliyor. Bu tercihleri yaparken yine çok bilinçli olunmuyor nedense. Neden? Çünkü öğrencinin kabul edilebileceği üniversite ve bölümler mukayese edilerek bu derslerin seçilmesi gerekiyor. O yüzden elinizde çok önemli bir ajandanın olması lazım. Bu ajanda size her sene hatta altı ayda bir yenilenen, gideceğiniz üniversitenin gideceğiniz bölümüne uygun olarak talep edilmiş olan derslerin ve bu derslerden alınacak olan puanların listesi ve detaylı bilgisi. Bu yeterli mi? Tabii ki değil. Asıl önemli olan çok bilinmezliği olan insanoğlunun yani lise öğrencisinin bilinçli bir şekilde tanınması, bilinmesi ve geleceğin mesleklerine uygun olarak o gencin kırk, elli, altmış yıllık planları da göz önünde bulundurarak o kariyer danışmanlığının yapılıyor olması.

Okulların, ailelerin, bireylerin, kurumların, uzmanların bu anlamda çok daha farklı, 360 derece; bugünü değil, geleceği yönlendirerek, bireyi tanıyarak bir lise öğrencisinin kariyerini şekillendirmesi gerekiyor. O yüzden bu iş bir uzmanlık alanı. Bu uzmanların alanlarında en az 10 bin saat ders görmüş, uzmanlık seviyesini ispatlamış olmalarına bakmak gerekiyor. O yüzden anca uzmanlık bir gencin 2040’ını, 2060’ını değerlendirebilir ve bu anlamda da kariyerine yön verebilir. Uyanıklık gerçek anlamda gencin bir daha pişmanlık duymayacağı ve tam anlamıyla kapasitesini en yüksek seviyeye getirebileceği bir sürecin de aslında doğru yönetilmesi, doğru yönlendirilmesi demek. Gençler en önemli hazinemiz. Gerçekten özellikle Türkiye gibi genç nesli olan bir ülkede en fazla üzerinde durmamız gereken konulardan bir tanesi bu.

İnsan sermayemizin iyi değerlendirilmesi, kıymetinin bilinmesi ve ona göre, insanlığa fark yaratacak , insan yaşamını daha iyi hale getirecek, değer üretecek bir neslin doğru bir şekilde, doğru yönlendirilerek, üniversiteye, üniversite sonrası süreçlere gelerek çok iyi önderler ve liderler olmalarını sağlamak. Alanlarının severek işlerinin işlerini yaparak işlerini yaparken fark yaratabilecekleri, haz alabilecekleri ve insan yaşamını değiştirebilecekleri insanlığa fayda sağlayabilecekleri, evrene ve aynı zamanda da şu anda bulunmuş olduğumuz özellikle çok zor dönemden geçen, çevrenin farklılaşması sürecinde önemli kararları alabilecek nesli yetiştirme sorumluluğu içinde oluyor olmamız lazım. Bu iş ciddi bir iş. O yüzden çok daha kritik, çok daha farklı bir düzeyde, çok yönlü çalışmak gerekiyor.

Kariyer danışmanlığı ile ilgili daha fazla bilgi almak için YouTube videomu seyredebilirsiniz.